Ċifra ta’ Caesar u ROT13

Kif tuża l-għodda taċ-ċifra ta’ Caesar

1. Ikteb jew waħħal it-test tiegħek fil-kaxxa tad-dħul.
2. Taħt Ċifra, agħżel Caesar (agħżel l-ispostament), ROT13 (ittri mċaqalqa b’13) jew ROT47 (ittri, ċifri u simboli).
3. Għal Caesar, issettja l-Spostament (ċavetta). Kwalunkwe numru sħiħ jaħdem: 3, 29 u −23 jagħtu l-istess riżultat, għax l-alfabett jerġa’ jibda wara 26 ittra.
4. Ikklikkja Iċċifra jew Iddeċifra. Ir-riżultat jiġi aġġornat hekk kif tikteb, u t-tabella taħt Alfabett b’din iċ-ċavetta turi liema ittra tieħu post liema.
5. Ikklikkja Ikkopja biex tikkopja r-riżultat, jew Uża r-riżultat bħala dħul biex taħdem fuqu mill-ġdid.

Jekk irċevejt messaġġ mingħajr iċ-ċavetta tiegħu, ikklikkja Sib iċ-ċavetta (ipprova l-25 spostament kollha). L-għodda tiddeċifra t-test b’kull ċavetta, tordna r-riżultati u tenfasizza l-iktar wieħed probabbli. Ikklikkja Uża fuq ringiela biex tiddeċifra b’dik iċ-ċavetta.

Kif taħdem iċ-ċifra ta’ Caesar

Iċ-ċifra ta’ Caesar tissostitwixxi kull ittra b’ittra li tkun numru fiss ta’ postijiet ’il quddiem fl-alfabett. B’spostament ta’ 3, A issir D, B issir E, u X terġa’ tibda minn A. Id-deċifrar jerġa’ lura bl-istess ammont. Skont Svetonju, Ġulju Ċesri uża spostament ta’ 3 għall-korrispondenza privata tiegħu, u minn hemm ġej l-isem.

L-għodda żżomm l-ittri kbar u żgħar, u titlaq ċ-ċifri, l-ispazji u l-punteġġjatura kif inhuma. L-ittri b’aċċent, komuni fil-Franċiż, jistgħu jiġu ttrattati b’tliet modi taħt Ittri b’aċċent:

• Aqleb l-ittra, żomm l-aċċent (é → f́): tiġi mċaqalqa l-ittra bażi u l-aċċent jibqa’ fuqha. Id-deċifrar jagħti lura eżattament it-test oriġinali.
• Neħħi l-aċċenti l-ewwel (é → e → f): ir-riżultat huwa test A–Z sempliċi, bħaċ-ċifra klassika, imma l-aċċenti jintilfu.
• Ħalli l-ittri b’aċċent kif inhuma: jiġu mċaqalqa A sa Z biss; é, ç jew à jibqgħu kif inhuma, li jagħti indikazzjonijiet lil min jaqra l-messaġġ.

ROT13 u ROT47

ROT13 huwa spostament ta’ Caesar ta’ 13. Billi l-alfabett għandu 26 ittra, meta tapplikah darbtejn terġa’ lura għat-test oriġinali, għalhekk iċ-ċifrar u d-deċifrar huma l-istess operazzjoni. Għal żmien twil intuża fil-forums u fin-newsgroups biex jaħbi spojlers, tweġibiet ta’ puzzles jew punchlines minn ħarsa każwali.

ROT47 japplika l-istess idea għall-94 karattru ASCII viżibbli, minn ! sa ~, b’spostament ta’ 47. Jgħaxxex iċ-ċifri u s-simboli kif ukoll l-ittri, għalhekk “Hello World!” isir “w6==@ (@C=5P”. Bħal ROT13, huwa l-invers tiegħu nnifsu.

Kif tinkiser iċ-ċifra ta’ Caesar bl-analiżi tal-frekwenza

B’25 ċavetta possibbli biss, iċ-ċifra ta’ Caesar tista’ tinkiser bl-idejn f’ftit minuti. Din l-għodda tipprova kull ċavetta u tqabbel l-għadd tal-ittri ta’ kull riżultat mal-frekwenzi tas-soltu tal-Ingliż jew tal-Franċiż, bl-użu ta’ punteġġ chi-kwadru: iktar ma jkun baxx il-punteġġ, iktar it-test ikun qrib il-lingwa vera. Fl-Ingliż, E, T u A huma l-aktar ittri komuni; fil-Franċiż, E, S, A u I jmexxu. Agħżel Lingwa tal-messaġġ, jew ħalli l-għażla awtomatika biex jiġu ttestjati t-tnejn.

Importanti: it-tbassir awtomatiku taċ-ċavetta juża biss il-frekwenzi tal-ittri tal-Ingliż u tal-Franċiż; ma jeżistix tabella għall-Malti. Għal messaġġ bil-Malti, iċ-ċifrar u d-deċifrar bi spostament magħruf jaħdmu b’mod normali, imma tbassir awtomatiku jista’ jkun inqas affidabbli. F’messaġġi iqsar minn madwar 20 ittra, it-tbassir jista’ jkun żbaljat, għalhekk dejjem iċċekkja li t-test jinqara b’mod naturali.

Mhux għal sigurtà vera

Iċ-ċifra ta’ Caesar, ROT13 u ROT47 huma għodod storiċi u edukattivi. Ma jipproteġu xejn: kulħadd jista’ jreġġagħhom lura f’sekondi, kif juri s-sib taċ-ċavetta hawn fuq. Użahom għal puzzles, escape games, eżerċizzji tal-klassi jew biex tħabbi spojlers. Biex tipproteġi sigrieti reali, uża ċifrar modern bħal AES permezz ta’ applikazzjoni fdata.